Piloti i stjuardese izloženi većem riziku od karcinoma povezanih sa kosmičkim zračenjem, pokazuje studija

Novo istraživanje istraživača sa Harvarda ukazuje da osobe koje rade u vazduhoplovstvu, posebno piloti i stjuardese, imaju statistički značajno veću smrtnost od određenih tipova karcinoma koji se povezuju sa jonizujućim (kosmičkim) zračenjem.

Šta je pokazalo istraživanje?

Autori su analizirali gotovo 13 miliona američkih smrtnih listova iz perioda 2020–2024 i identifikovali oko 14.000 pilota i 7.000 stjuardesa. Tim je ispitao smrtnost od karcinoma za koje se smatra da mogu biti povezani sa zračenjem: rak dojke, multipli mijelom, leukemije (osim hronične limfocitne leukemije), limfomi, tumori centralnog nervnog sistema, rak štitne žlezde, rak prostate, melanom i nemelanomski tumori kože.

Flight attendants and pilots in the U.S. face the highest risk of radiation-related cancer deaths out of a list of more than 500 occupations, the researchers concluded.

Studija je posebno istakla da su piloti i stjuardese imali statistički značajno veću smrtnost od raka dojke, tumora centralnog nervnog sistema, raka prostate i melanoma; piloti su bili izloženi i većem riziku smrtnosti od leukemije. Među smrtima članova posade, 6,9% smrtnih slučajeva stjuardesa i 6,7% smrtnih slučajeva pilota bilo je povezano sa navedenim vrstama raka, što su najviše stope među više od 500 ispitivanih zanimanja.

Izloženost kosmičkom zračenju i kumulativni rizik

Prema podacima Centers for Disease Control and Prevention (CDC), zaposleni u avioindustriji primaju otprilike 3–6 milisiverta (mSv) godišnje kosmičkog zračenja, dok osoba koja obavi 10 međudržavnih povratnih letova u proseku primi oko 0,4 mSv. To znači da članovi posade mogu primiti približno osam do 15 puta veću godišnju izloženost u odnosu na povremenog putnika. Istraživači napominju da se smatra da je rizik kumulativan — duže izlaganje može povećati ukupni rizik tokom karijere.

The findings could raise questions about whether U.S. pilots and flight attendants should receive additional or earlier cancer screenings.

Ograničenja studije i tumačenje nalaza

Studija je opservaciona, što znači da ne može potvrditi uzročnu vezu između kosmičkog zračenja i povišene smrtnosti od karcinoma — pokazana je samo povezanost. Autori nisu imali pristup podacima o pojedinačnoj izloženosti zračenju, pa nisu mogli da utvrde da li su osobe sa većom izloženošću imale i veći rizik. Takođe, drugi faktori vezani za posao ili način života mogli su doprineti nalazima.

Moguće implikacije

Istraživači ističu da rezultati otvaraju pitanje o potrebi ranijeg ili učestalijeg skrininga za članove posade. Autor studije Anupam B. Jena rekao je da je razumno razmotriti intenzivnije ili ranije programe skrininga za pilote i stjuardese, pri čemu pristupi mogu varirati među zemljama.

The researchers did not have access to data on individual workers' radiation exposure, which means they could not determine whether those with greater exposure faced greater risks.

Za povremene putnike nalaz nije naročito zabrinjavajući — većina putnika ne nakuplja sate letenja uporedive sa profesionalnim članovima posade. Ipak, potrebna su dodatna istraživanja sa podacima o individualnoj izloženosti kako bi se bolje razumela veza između letačkog radnog vremena, doze zračenja i rizika od različitih tipova karcinoma.

Zaključak

Iako studija ukazuje na povišenu smrtnost od određenih karcinoma kod pilota i stjuardesa, ne dokazuje direktan uzrok. Nalazi su značajni za javno zdravlje i politiku skrininga, ali zahtevaju oprezno tumačenje i dodatne, detaljnije studije.