Rđavi ostaci parnog šlepera iz 1913. poznatog kao "Slovenijan" izronili su iz reke Save kod Sremske Mitrovice, prvi put u ovom obimu. Brod je potonuo 1945. nakon udara na minu dok je prevozio ranjene borce. Njegovo pojavljivanje deo je šireg trenda: rekordno niski vodostaji u Evropi otkrivaju ratne olupine, arheološke nalaze i ostatke mamuta. Stručnjaci upozoravaju da će ovakvi događaji biti češći zbog klimatskih promena.
Stogodišnji parni šleper 'Savin Titanik' izronio iz Save kod Sremske Mitrovice
The wreckage of an old steamboat, known as the Slovenian, is visible due to the low level of the Sava River near the town of Sremska Mitrovica, northwest of the capital Belgrade, Serbia, Aug. 18, 2026. / Credit: AP Photo/Darko Vojinovic
Rđavi ostaci stogodišnjeg parnog šlepera poznatog u lokalnim izveštajima kao "Slovenijan" izronili su početkom meseca iz reke Save kod Sremske Mitrovice, oko 45 milja (približno 54 m) severozapadno od Beograda. Meštani i istoričari ističu da brod nikada nije bio ovoliko izložen površini vode.
The wreckage of an old steamboat, known as the Slovenian, is visible due to the low level of the Sava River near the town of Sremska Mitrovica, northwest of the capital Belgrade, Serbia, Aug. 18, 2026. / Credit: AP Photo/Darko Vojinovic
Istorija broda
Prema rečima istoričara Andrije Popovića, direktora gradskog muzeja, brod je izgrađen 1913. godine u brodogradilištu u Budimpešti, tada delu Austro-Ugarske. Dužine je oko 177 stopa (oko 54 metra) i prvobitno se zvao Vag (mađarski naziv za reku Vah). Sa parnim strojem prevozio je teške terete između Budimpešte i drugih gradova duž Dunava.
The wreckage of an old steamboat, known as the Slovenian, is visible due to the low level of the Sava River near the town of Sremska Mitrovica, northwest of the capital Belgrade, Serbia, Aug. 18, 2026. / Credit: AP Photo/Darko Vojinovic
"Nije viđeno već nekoliko godina, tako da postoji veliko interesovanje," rekao je Andrija Popović. "Zaista je nešto što ne srećete svaki dan."
Nakon Prvog svetskog rata, vlasništvo broda je prešlo u novu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca kao deo ratnih reparacija, pa je promenio ime u Slovenijan. Tokom Drugog svetskog rata, pod nemačkom okupacijom, brod je korišćen i za prevoz ranjenika. Krajem aprila 1945. brod je udario u nemačku minu, potonuo je i ostao na tom mestu sve do sada.
A white heron stands on the wreckage of an old steamboat, known as the Slovenian, which is visible due to the low level of the Sava River near the town of Sremska Mitrovica, northwest of the capital Belgrade, Serbia, Aug. 18, 2026. / Credit: AP Photo/Darko Vojinovic
Širi kontekst: izranjanje relicta zbog suše
Pojavljivanje Slovenijana deo je šireg fenomena: rekordno niski vodostaji Dunava i drugih evrpskih reka otkrili su razne relikte — od potopljenih nemačkih ratnih brodova i eksploziva do dobro očuvanih kostiju vunenih mamuta i ostataka rimskih građevina. Nizak nivo Dunava već je ozbiljno pogodio plovidbu i vodne pogone, uključujući probleme za nuklearne elektrane u Mađarskoj i Rumuniji.
Bezbednost i naučna vrednost
Istovremeno kada ovakvi objekti izrone, vlasti i stručnjaci upozoravaju da su mnogi ostaci opasni — neki brodovi mogu nositi neeksplodirane mine ili municiju. Arheolozi i muzeji gledaju na ovakve pojave kao priliku za proučavanje, ali i podsećaju na potrebu za oprezom prilikom pristupa ovim mestima.
Uzroci i posledice
Stručnjaci povezuju iznadprosečne temperature i produžene sušne periode sa klimatskim promenama. Prema Copernicus Climate Change Service, Evropa se zagreva dvostruko brže od globalnog proseka, a do kraja jula 2026. polovinu EU i UK pogodila je suša. Hidrolog Dejan Vladiković navodi da je trenutna suša rezultat slabih snežnih padavina tokom zime i veoma suve prolećne sezone, te da će slične pojave verovatno biti učestalije.
Meštani Sremske Mitrovice i lokalni muzeji prate situaciju i apeluju na posetioce da ne prilaze previše olupini zbog bezbednosnih rizika. Istraživači, s druge strane, pozdravljaju priliku da dokumentuju i očuvaju nalaze pre nego što ih voda ili ljudska aktivnost ponovo zaklone.
Pomozite nam da budemo bolji.
