Sud EU nalaže priznavanje istopolnih brakova sklopljenih u drugim članicama prilikom povratka u zemlju porekla

Evropski sud pravde presudio je da države članice Evropske unije moraju priznati istopolne brakove koji su sklopljeni u drugoj državi članici kada se supružnici vraćaju u svoju zemlju porekla, čak i ako domaći zakon ne predviđa mogućnost istopolnog braka.

Predmet se odnosio na dvojicu muškaraca koji su u Nemačkoj sklopili brak, a nakon povratka u Poljsku nadležni organi su odbili da upišu njihov nemački bračni list u poljski matični registar. Predaja slučaja Evropskom sudu pravde usledila je po zahtevu poljskog Vrhovnog suda, koji je tražio tumačenje primene prava EU u takvim situacijama.

Sud u Luksemburgu ocenio je da odbijanje priznavanja takvog braka narušava prava garantovana pravom EU, pre svega slobodu kretanja i pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života. U odluci stoji da parovi koji su u drugoj državi izgradili porodični život moraju imati mogućnost da toj porodičnoj pravnoj sigurnosti nastave da se raduju i po povratku u državu porekla.

"Takvo odbijanje je suprotno pravu EU. Ono narušava ne samo slobodu kretanja i boravka, već i osnovno pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života."

Presuda postavlja obavezu priznavanja brakova sklopljenih u inostranstvu bez obzira na pol supružnika, ali ne nameće državama članicama obavezu da same legalizuju istopolne brakove u okviru svog nacionalnog zakonodavstva. Drugim rečima, sud nalaže jednako postupanje prema bračnim statusima koje su državljani stekli u drugim članicama, ali ne menja definiciju braka u domaćem pravu svake države.

Posle odluke Evropskog suda pravde, predmet se vraća poljskom sudu koji će naložiti državnim organima da formalno priznaju taj brak; poljski sud će pritom odrediti proceduru priznavanja. Odluka je nastavak prakse uspostavljene presudom iz 2018. godine, kojom je takođe potvrđeno da bračni istopolni parovi koji su državljani EU imaju pravo na slobodu kretanja unutar Unije.

Presuda ima značajne administrativne i praktične posledice za zemlje članice: od službenih upisa u matične knjige i pristupa socijalnim i poreskim pravima do pitanja nasledstva i roditeljskih prava. Istovremeno, odluka može izazvati političke i pravne debate u državama gde su istopolni odnosi društveno i ustavno osporavani.

Među članicama EU, neke države i dalje imaju zakonske ili ustavne zabrane istopolnih brakova, ali čak i u tim zemljama presuda znači da se brakovi sklopljeni u drugoj članici moraju priznati u praksi, uz mogućnost određivanja načina tog priznavanja prema nacionalnim procedurama.