Studija objavljena u Science Advances pokazuje da se između 2015. i 2020. godišnje opisuje više od 16.000 novih vrsta, uključujući preko 10.000 životinja, ~2.500 biljaka i ~2.000 gljiva. Procenjuje se da Zemlja može skrivati desetine miliona do milijardu nepoznatih vrsta, naročito među insektima i kriptičnim vrstama. Napredak molekularnih metoda ubrzava otkrivanja, što je ključno za zaštitu i primenu u medicini i tehnologiji.
Više Vrsta Nego Ikad — Preko 16.000 Novih Opisa Godišnje
Photo by LUIS ACOSTA/AFP via Getty Images
Novo istraživanje pokazuje da se tempo otkrivanja živih vrsta ubrzava, a ne usporava: između 2015. i 2020. godine stručnjaci su prosečno opisivali više od 16.000 novih vrsta godišnje. Studija, vođena sa Univerziteta Arizona i objavljena u Science Advances, analizirala je taksonomske podatke za oko 2 miliona opisa iz svih grupa organizama.
Glavni nalazi
Godišnji broj novih opisa uključuje preko 10.000 životinjskih vrsta (najviše članonožaca i insekata), oko 2.500 biljnih i oko 2.000 gljivičnih vrsta. Autori napominju da je stopa otkrića višestruko veća od procenjene stope izumiranja — otprilike 10 vrsta godišnje prema proceni istraživača.
„Neki naučnici su sugerisali da se tempo opisa novih vrsta usporava i da nam se otkrivanje vrsta iscrpljuje, ali naši rezultati pokazuju suprotno. Otkrivamo nove vrste brže nego ikad,“
rekao je John Wiens, profesor ekologije i evolucije sa Univerziteta Arizona i glavni autor studije.
Koliko života još nije opisano?
Istraživanje daje široke projekcije: moguće je da postoji do 115.000 vrsta riba i 41.000 vrsta vodozemaca, iako su danas opisane tek oko 42.000 riba i 9.000 vodozemaca. Ukupan broj biljnih vrsta mogao bi premašiti pola miliona, dok pravi broj svih organizama na Zemlji može biti u desetinama miliona, stotinama miliona ili čak niskim milijardama.
Zašto se otkrivanje ubrzava?
Jedan od glavnih razloga su razvoj molekularnih tehnika i sekvenciranja DNK, koji razotkrivaju kriptične vrste — organizme koji su vizuelno slični, ali genetski različiti. To posebno važi za insekte, bakterije i gljive: iako je danas poznato oko 1,1 milion vrsta insekata, procene pravog broja idu od 6 miliona do čak 20 miliona.
Posledice za očuvanje i ljudsko društvo
Opisivanje vrste je prvi korak ka zaštiti: neidentifikovana vrsta ne može biti uvrštena na liste ugroženih niti posebno zaštićena u planovima upravljanja staništima. Pored konzervacije, nova otkrića donose i potencijalne koristi za medicinu i tehnologiju — od lekova inspirisanih prirodnim jedinjenjima (poput GLP‑1 agonista) do biomimetičkih rešenja (npr. materijali koji imitiraju prianjanje gekonovih stopala).
Primeri nedavnih otkrića
- Ponovna analiza obične žabe otkrila je više zasebnih vrsta.
- Timovi su identifikovali nekoliko vrsta za samo šest dana — među njima pet koje se kamufliraju kao izmet.
- DNK analiza potvrdila je novu slatkovodnu ribu u Južnoj Africi.
- Otkriven je fosil star oko 500 miliona godina u Južnoj Koreji.
- Noćna terenska istraživanja u Tajlandu donela su potpuno nove vrste.
Zaključak
Čak i nakon 300 godina od Linnejevog početka, oko 15% poznatih vrsta je opisano u poslednjih 20 godina, što pokazuje da je pred naukom još mnogo posla. Svako novo otkriće nije samo naučni zapis već i prilika za očuvanje biodiverziteta i pronalaženje novih resursa korisnih za čoveka.
Pomozite nam da budemo bolji.
