Zatvaranje Hormuškog moreuza od februara 2026. ostavilo je više od 1.500 brodova usidrenih u Persijskom zalivu, što, prema novoj studiji UMCES‑a i WHOI‑ja, stvara uslove za masovno nakupljanje morskih organizama na trupovima. Kada se saobraćaj obnovi, ti organizmi mogu preneti invazivne vrste u nove luke, ugrožavajući ekosisteme i obalne privrede. Autori pozivaju na hitne mere: kontrolu biofoulinga, pojačan monitoring i međunarodnu koordinaciju.
Upozorenje naučnika: zatvaranje Hormuškog moreuza može pokrenuti globalnu bioinvaziju
Vessels are seen anchored in the Strait of Hormuz, off the port city of Khasab on Oman's northern Musandam Peninsula on May 17, 2026.
Zatvaranje Hormuškog moreuza od februara 2026. ostavilo je više od 1.500 trgovačkih i drugih plovila usidrenih u Persijskom zalivu. Nova međunarodna studija upozorava da dugo zadržavanje brodova u mirovanju stvara okolnosti za masovno nakupljanje morskih organizama na trupovima — i time povećava rizik da invazivne vrste budu prenete u daleke luke kada se saobraćaj obnovi.
This aerial photograph shows boats anchored off Oman's northern Musandam Peninsula near the Strait of Hormuz on June 27, 2026.
Šta studija pokazuje
Rad pod naslovom "Closure of the Strait of Hormuz May Trigger a Bioinvasion Super‑Spreader Event" potpisuje tim od 24 naučnika predvođenih University of Maryland Center for Environmental Science (UMCES), uz doprinos istraživača iz Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI). Autori navode da su uslovi zastoja — mirna sidrišta i meseci provedenih u istim pozicijama — idealni za razvoj zajednica algi, koralja, školjki, rakova i drugih beskičmenjaka na trupu i podvodnim strukturama brodova (fenomen poznat kao biofouling).
This photo taken on June 20, 2026 shows the Strait of Hormuz near Khasab, a small town in northern Oman.
Kako nastaje rizik
Kada se brodovi vrate na uobičajene rute, organizmi sa njihovih trupova mogu stići u nova područja gde nemaju prirodne predatore ili konkurenciju. To otvara mogućnost brzog širenja toplovodnih i drugih invazivnih vrsta koje mogu promeniti lokalne ekosisteme, ugroziti ribarstvo, infrastrukturu i obalne privrede.
This photo shows the Strait of Hormuz. near Khasab, a small town in northern Oman.
"Morski organizmi koji se prenesu brodovima mogu se brzo prilagoditi novim sredinama i proširiti na nova područja," rekla je Carolyn Tepolt iz WHOI‑ja, jedna od autorki studije. "Invazivne morske vrste imaju duboke ekološke i ekonomske posledice; jednom uspostavljene, izuzetno ih je teško iskoreniti."
Preporuke i reakcije
Autori studije apeluju na hitne i koordinisane mere: poboljšano upravljanje biofoulingom (čišćenje i preventiva na trupovima), pojačan monitoring u lukama koje su najizloženije riziku, unapređeno prognoziranje kretanja brodova i jačanje međunarodne saradnje i mehanizama odgovora. Stručnjaci napominju da su ove mere ključne kako bi se smanjio rizik od širenja invazivnih vrsta pre nego što brodovi ponovo intenzivno zažive na rutama.
Konsekvence za obale i privredu
Potencijalna bioinvazija može imati široke posledice: od promena u lancima ishrane i biodiverzitetu do ekonomskih gubitaka u ribarstvu, turizmu i lučkim aktivnostima. Međunarodni naučni tim poziva na brzu implementaciju preporuka kako bi se ublažile dugoročne ekološke i finansijske štete.
Fotografije iz područja oko Khasaba na severnom Musandam poluostrvu u Omanu prikazuju stotine plovila usidrenih na udaljenim pozicijama (snimci datirani 17. maja, 20. juna i 27. juna 2026.).
Studija naglašava da sadašnje globalne okolnosti predstavljaju retku priliku za prevenciju — ako se mere preduzmu odmah, značajno je moguće smanjiti rizik od šire bioinvazije.
Pomozite nam da budemo bolji.
