Tim Univerziteta u Tel Avivu otkrio je kako delecija kratkog kraka hromozoma 17 i gubitak funkcionalnog p53 omogućavaju ćelijama raka dojke da se metabolički prilagode moždanom okruženju i pojačaju sintezu masnih kiselina. Ključna uloga pripada enzimu SCD1, čija inhibicija u prekliničkim modelima smanjuje rast metastaza. Nalaz ukazuje na mogućnost ranijeg identifikovanja pacijentkinja visokog rizika i nove terapiје, ali su potrebni klinički postupci da bi se potvrdila efikasnost.
Izraelci Otkrili Kako Ćelije Raka Dojke Opstaju U Mozgu — Novi Cilj Za Terapiju
Cancer Cell Spread and oncology or Malignant Cancerous Growth and Metastasis anatomy concept as growing tumor cells and Malignancy disease spreading metastasized as a 3D illustration. (photo credit: LIGHTSPRING/SHUTTERSTOCK)
Naučnici sa Univerziteta u Tel Avivu prvi put su detaljno objasnili kako se ćelije raka dojke prilagođavaju i opstaju u mozgu. Nalaz, objavljen u časopisu Nature Genetics, otvara put ka ranijem otkrivanju pacijentkinja visokog rizika i razvoju ciljnih terapija protiv metastaza u mozgu — jedne od najsmrtonosnijih komplikacija metastatskog raka dojke.
Istraživanje je rezultat višecentrične međunarodne saradnje koju je predvodio Gray Faculty of Medical and Health Sciences na Univerzitetu u Tel Avivu u partnerstvu sa 14 laboratorija iz šest zemalja. Glavni autori su prof. Uri Ben-David, prof. Ronit Satchi-Fainaro, dr Kathrin Laue i dr Sabina Pozzi.
Ključni nalaz
Istraživači su identifikovali gubitak kratkog kraka hromozoma 17 (delecija 17p) koji vodi do gubitka funkcionalnog gena p53 (TP53). Ova promena snažno predviđa kasniji razvoj metastaza u mozgu kod pacijentkinja sa rakom dojke.
“Većina smrtnih ishoda od raka potiče od metastaza, a mozgovne metastaze su među najtežim za lečenje,” rekla je prof. Satchi-Fainaro. “Razumevanje zašto se određeni tumori selektivno šire u mozak ključno je za razvoj ciljanih intervencija.”
Mehanizam prilagođavanja
Studija pokazuje da gubitak funkcionalnog p53 ne čini tumore generalno agresivnijim, već omogućava specifičnu metaboličku adaptaciju: pojačanu sintezu masnih kiselina. U mozgu, gde su metabolički uslovi drugačiji nego u dojci, ta promena daje ćelijama raka prednost za preživljavanje i rast.
Istraživači su otkrili i pojačanu interakciju između kancerogenih ćelija i astrocita — moždanih ćelija koje izlučuju supstance pogodne za metabolizam. Ćelije raka bez p53 koriste supstrate koje astrociti izdvajaju kao sirovinu za sintezu masnih kiselina.
High-resolution 3D illustration of a human neuron with glowing axons and synaptic signals, symbolizing brain activity, neuroscience, and neural communication (credit: DRMEK/shutterstock)
SCD1 Kao Terapijska Meta
Enzim SCD1 (stearoil‑CoA desaturaza 1) ističe se kao ključna ranjivost: njegov nivo i aktivnost su značajno povišeni u ćelijama bez funkcionalnog p53. Ispitivanja u laboratorijskim i životinjskim modelima, kao i analiza uzoraka iz resekata metastaza kod pacijentkinja, pokazala su da inhibicija SCD1 smanjuje rast i širenje metastaza.
Autori su testirali nekoliko inhibitora SCD1, uključujući komponente koje su već u razvoju za druge bolesti, i zabeležili značajno usporavanje razvoja metastaza u modelima na miševima i u eks vivo uzorcima.
Kliničke implikacije i ograničenja
Rezultati ukazuju da analiza tumora na mutacije u genu TP53 ili delecije 17p može pomoći u identifikaciji pacijentkinja s većim rizikom od moždanih metastaza, što bi omogućilo ciljano praćenje (npr. češći MRI) i raniju intervenciju. Ciljanje SCD1 predstavlja obećavajući pravac za razvoj terapija.
Važno je naglasiti da su do sada najpovoljniji rezultati ostvareni u prekliničkim modelima i u uzorcima pacijenata; neophodni su klinički pregledi i dalja istraživanja da bi se potvrdila efikasnost i bezbednost SCD1 inhibitora kod ljudi.
“Identifikovali smo osobine ćelija koje su uzročno povezane s ovim smrtonosnim fenomenom. Pred nama je još mnogo istraživanja, ali potencijal za kliničku primenu je velik,” zaključuju autori.
Zaključak: Otkriće pruža jasnu biologiju koja povezuje deleciju 17p/izgubljen p53 sa metaboličkom adaptacijom kroz SCD1 i otvara realne pravce za bolje predviđanje rizika i razvoj ciljnih terapija protiv metastaza raka dojke u mozgu.
Pomozite nam da budemo bolji.
