Ključne poruke: Rast istraživanja pokazuje da crevni mikrobiom bitno utiče na ishod lečenja raka — naročito kod imunoterapije i transplantacija hematopoetskih ćelija. Intervencije obuhvataju probiotike (CBM588), ishranu bogatu vlaknima i fekalne transplantacije, koje su dale obećavajuće rezultate, ali zahtevaju dodatne dokaze o bezbednosti i mehanizmima. Centri poput City of Hope i CHUM već prilagođavaju praksu (manje rutinske upotrebe antibiotika, promenjeni jelovnici) dok teku velike kliničke studije.
Zdravije crevo: nova fronta u lečenju raka — kako mikrobiom menja imunoterapiju i transplantacije
Dr. Marcel van den Brink says he and his colleagues came to recognize that some aggressive cancer treatment was "causing a lot of collateral damage." - City of Hope
Kao lekar specijalizovan za krvne maligne bolesti, dr Marcel van den Brink i kolege decenijama su učili kako da obnavljaju imuni sistem pacijenata nakon agresivne hemoterapije. Tradicionalno su transplatovani pacijenti boravili u strogo kontrolisanim uslovima i dobijali širokospektralne antibiotike — a i pored toga, u 1990-ima je oko četvrtine pacijenata umiralo od infekcija i komplikacija poput graft-versus-host bolesti.
US Health and Human Services Secretary Robert F. Kennedy Jr., left, tours City of Hope's microbiome lab with Dr. Marcel van den Brink and Dr. Robert Jenq, right, on May 13 in Duarte, California. - Jordan Strauss/AP/Content Services for City of Hope
Preokret: razumevanje kolaterale štete
Medicinski timovi su shvatili da su neke od tih komplikacija posledica „kolateralne štete“: antibiotici i agresivni pristupi česte su uzročnici disbioze — neravnoteže crevne flore koja može pogoršati ishod lečenja. To je podstaklo veliko interesovanje za ulogu mikrobioma u onkologiji.
Dr. Sumanta Pal says he became interested in the potential of the microbiome after learning how poultry operators had seen a correlation between gut bacteria and the health of their animals. - City of Hope
Šta je mikrobiom i zašto je važan
Crevni mikrobiom obuhvata stotine vrsta bakterija, virusa i fagusa koje utiču na imuni sistem. Crevo sadrži oko trećine svih T- i B-ćelija u telu; interakcije između mikroba i imunih ćelija oblikuju odgovor na infekcije i tumore. Gubitak raznovrsnosti može dovesti do inflamacije, dijareje i prelaska bakterija iz creva u krvotok.
Kimberly Shipman, center, says the nutrition options at City of Hope were "very, very good." - Kimberly Shipman
Probiotici, dijeta i klinička ispitivanja
U fokusu su razne intervencije: probiotici kao CBM588 (Clostridium butyricum), dijetetske promene bogate vlaknima i fekalne transplantacije. U velikoj kasnofaznoj studiji skoro 700 pacijenata sa uznapredovalim karcinomom bubrega primaće CBM588 uz imunoterapiju, sa ciljem da se poboljša efekt terapije.
Dr. Jenny Paredes is launching a trial that will track what hematopoietic cell transplant recipients eat during a period when they’re at high risk for complications. - City of Hope
Klinička i laboratorijska istraživanja takođe povezuju unos vlakana sa boljim odgovorom na imunoterapiju. Studija sa MD Andersona iz 2021. pokazala je da je za svakih dodatnih 5 g vlakana rizik od progresije bolesti ili smrti pao za približno 30% kod pacijenata sa melanomom.
Increasingly over the past decade, fecal microbiota transplants -- often in the form of pills -- have been used to treat severe, life-threatening inflammation of the colon. - Amanda Kabage
Fekalne transplantacije: moćne, ali kompleksne
Fekalna transplantacija (FMT) — prenos selektovanog mikrobnog sastava od donora — ponekad „popravlja" disbiozu i u nekim studijama je udvostručila broj pacijenata koji su odgovorili na imunoterapiju. Međutim, benefiti često zavise od kvaliteta donora (postoje „super-donori"), postoji rizik od neželjenih događaja i izazovi sa skalabilnošću.
Antibiotska štedljivost i prilagođena ishrana u bolnicama
Centri poput City of Hope, CHUM i Fred Hutch uvode strožu politiku upotrebe antibiotika (antibiotic stewardship) i pažljivije jelovnike za imunokompromitovane pacijente. Umesto izolovanja od sveže hrane, danas se često savetuje pranje voća i povrća i uvođenje obroka bogatih vlaknima čim je to bezbedno za pacijenta, jer jednostrana ishrana bogata prostim šećerima pogoršava disbiozu.
Komercijalizacija i budućnost
Na tržištu se pojavljuju proizvodi zasnovani na mikrobiomu: Rebyota (za C. difficile), kandidati kao što su proizvodi kompanija Seres i Kanvas Biosciences, kao i „sintetički" mikrobni miksovi. Ipak, mnogi stručnjaci upozoravaju da treba sačekati rezultate rigoroznih kliničkih ispitivanja pre šire primene.
Zaključak
Dok su rani rezultati ohrabrujući, istraživanja su još uvek u razvoju i pitanja bezbednosti, mehanizama delovanja i skalabilnosti ostaju otvorena. Lekari pozivaju na racionalnu upotrebu antibiotika, promišljenu primenu probiotika i ishranu zasnovanu na dokazima — a pacijente upozoravaju da ne pribegavaju neproverenim suplementima.
Praktično za pacijente: Uvek se konsultujte sa svojim lekarom pre nego što počnete probiotike ili dijetetske promene tokom onkološkog lečenja; neophodan je nadzor i integracija sa postojećim terapijama.
Pomozite nam da budemo bolji.
