Više od 1.500 brodova zaglavljeno je u Hormuškom tjesnacu, što omogućava gust razvoj naslaga organizama na trupovima (biofouling) koje lako mogu postati invazivne vrste. Studija u Biological Invasions upozorava na visok rizik globalnog širenja tih vrsta kad se promet obnovi. Postojeće mjere za upravljanje biofoulingom nisu dovoljne, pa su potrebne pojačane kontrole, čišćenje trupova i međunarodna koordinacija.
Zaglavljeni brodovi u Hormuškom tjesnacu: potencijalna globalna prijetnja invazivnih morskih vrsta
Ships in the Strait of Hormuz have had months of microbe growth. | Credit: Illustration by Stephen P. Kelly / Getty Images
Više od 1.500 brodova ostalo je zaglavljeno u Hormuškom tjesnacu od početka sukoba u februaru, a ono što se na prvi pogled čini samo logističkim i ekonomskim problemom brzo prerasta u ozbiljan ekološki rizik. Dulje zadržavanje plovila uzrokuje nagomilavanje morskih organizama na trupovima — fenomen poznat kao biofouling — koji može omogućiti širenje invazivnih vrsta širom svijeta kad se pomorski promet obnovi.
Šta se događa na trupovima brodova? Normalno, brodovi u lukama stoje na sidru jedan do tri dana, što ograničava rast organizama na potopljenim površinama. U slučaju sadašnje blokade, mnogi su brodovi nepomični mjesecima, pa su se na njihovim trupovima razvile guste zajednice — od mikroba i algi do školjki, rakova i drugih beskičmenjaka.
Zašto je to opasno? Studija objavljena u časopisu Biological Invasions upozorava da takve naslage imaju visoku vjerojatnost da olakšaju široko širenje ekonomski i ekološki štetnih vrsta kada brodovi ponovo krenu u globalne pomorske tokove. Organizmi iz Persijskog/Arapskog zaliva već su se pokazali kao tolerantni na ekstremne uvjete, što im daje veću vjerojatnost da se uspješno uspostave u novim staništima.
Posljedice za ekosustave i ekonomiju — Invazivne vrste mogu nadjačati autohtone vrste, promijeniti lokalne prehrambene mreže i štetiti ribolovu i akvakulturi. Dodatno, biofouling povećava otpor broda u vodi, podiže potrošnju goriva i emisije, te može širiti parazite i bolesti putem balastnih tankova ili organizama pričvršćenih za trup.
Regulative i odgovori — Autori studije upozoravaju da postojeći sustavi upravljanja biofoulingom i međunarodne regulative nisu dovoljno snažni da se nose s velikim, neplaniranim i dugotrajnim zastojevima plovila. Potrebne su brze mjere: pojačano praćenje stanja trupova, čišćenje i dezinfekcija prije ulaska u nove luke, bolje međunarodno izvještavanje i spremnost luka da spriječe uspostavljanje invazivnih populacija.
Što dalje? Iako su ljudske i ekonomske posljedice sukoba prioritet, ekološke posljedice ne smiju se zanemariti. Klimatske promjene i zagrijavanje oceana dodatno olakšavaju širenje vrsta, pa hitna koordinacija između država, operatora flote i lučkih službi postaje ključna za smanjenje rizika od globalnih bioloških invazija.
"Trenutni režimi upravljanja biofoulingom nisu dovoljni za ublažavanje posljedica velikih, neplaniranih događaja poput ovog", navodi se u studiji.
Pomozite nam da budemo bolji.
